خواف شهر میراث های ماندگار
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
     

 

      ×         کوشک سلامه

     

 

  بنای تاریخی زیبایی است که حیات سیاسی منطقه خواف را در گذشته های دور به نسل حاضر معرفی می‏کنند آن‏چه مسلم است حدود 800 سال قبل این بنا وجودداشته است که قوام الدین ، ملک زوزن ، که از جانب سلطان محمد خوارزمشاه ، حاکم کرمان بود آن‏را در سال 607 (هـ-ق) تعمیر کرد .این قصر قدیمی از زمان آخرین خرابیش تا سال 1326 (هـ-ق)بصورت تلی از خاک و قلعه مانندی بود که ویرانه های عمارتی بزرگ را آشکار می ساخت . مردم سال‏ها قبل خاک این تپه را به‏عنوان کود و انبار به مزارع اطراف حمل می‏کردند و به لحاظ حفره های عمیقی که در دل تپه ایجاد شده بود کشاورزان احشام خود را در دل حفره جای می دادند تا از برف و باران و باد و آفتاب آسوده باشند .


ظاهراً کشف بنا بدین صورت بود که زارعان و دامداران در تعقیب احشام خود در حفره ها به راهروهایی می‏رسیدند و متوجه گردیدند که این بنا زمانی مسکونی بوده است . مرحوم قریشی از سال 1316  (هـ-ش) بعد از 4 سال توانست بنای کوشک را از دل خاک بیرون آورد و از ملک نشینی به مالک نشینی تبدیل نماید . بنا دارای سه طبقه بوده است . هر طبقه اختصاص به گروهی داشته است . طبقه سوم آن قابل تعمیر نبوده و کاملاً از نو ساخته شده است طبقه پایین برای سربازان و نگهبانان و احتمالاً برای زندانی‏ اختصاصی بوده،  در دو طبقه دیگر هر قشر بر اساس مقام و منزلت خود سکونت داشتند . از خصوصیات این بنا آن است که پله های عریض با شیب ملایم طوری ساخته شده که اسب سواره میتواند از پله ها بالا برود . ویژگی فنی دیگر از نظر نظامی و امنیتی است که پنجره های اتاق و راهروها طوری ساخته شده که اولاً از داخل بیرون را میتوان دید ولی از پایین و بیرون داخل دیده نمی شود . ثانیاً از نظر نظامی تیر مستقیم به داخل ساختمان اصابت نمی کند چون پنجره ها مانع عبور تیر به‏صورت مستقیم بداخل کوشک میشود . از طرفی دیگر پنجره های مورب و ضخامت دیوارهای گلی باعث سردی هوا در تابستان و گرمی هوا در زمستان شده است . مصالح به‏کار رفته در آن گل رسیده است ولی نمای آن آجری میباشد سقفها دو پوشش دارد یکی پوشش داخلی و دیگری رومی . فاصله‏ی این پوششها خالی است و هوا جریان دارد تا در زمستان گرم و تابستان سرد باشد و نیازی بوسایل سرمازا و گرمازا نباشد .

  کار توسعه محوطه کوشک پیگیری گردید تا باغی وسیع وزیبا امارت را در بر گرفت . کاجها و درختان میوه در اطراف کوشک سر به فلک کشیده و در جلوی باغ جوی آب از بند سلامی جاری گردیده کوشک را مثل مادری مهربان در آغوش گرفته است .هر ساله توریست‏هاو مسافران زیادی به کوشک آمده و بازدید به‏عمل می آورند . از نظر تاریخی برخی باستان شناسان معتقدند ممکن است زمان احداث آن در دوره ساسانیان باشد و الله اعلم اما از وقایع تاریخی مهمی که در سلامه بوجود آمده و این ساختمان نقش داشته ، رونق حیات سیاسی اش تا سالهای آخر قرون دهم و یازدهم (هـ-ق) ادامه داشته است به‏روایت صاحبان تاریخ سیستان و احیاء الملوک شاه اعظم رکن الدین محمود سیستانی که در سال 695 )(هـ-ق) به خواف حمله کرد خواجه زادگان خواف به حصار سلامی پناه گرفتند و سپس تسلیم گردیدند . شاه رکن الدین بعد از آرامش مدت یک سال و نیم در سلامه بسر برد . معلوم است محلی در خور سکونت چنین امیری وجود داشته ، که منظور از حصار همین کوشک است ، آخرین واقعه ای که رونق کوشک را بیان میکند حمله ازبکان به خواف بوده و مقاومت دلیرانه گنجعلی خان حاکم آنجا در قلعه سلامی در سال 998 (هـ-ق) که عاقبت کوشک به تصرف ازبکان در آمد . آخرین خرابی این کاخ در فاصله حمله ازبکان تا اواخر دولت صفویه 1135 (هـ-ق) بوده است که بعداً سلامه از رونق و مرکزیت افتاد و به‏روی خواف منتقل گردید .

[ ۱۳۸٩/٩/٢٤ ] [ ۱٠:٥٦ ‎ق.ظ ] [ حمید یاررودی ]
حمید یاررودی
حمید یاررودی کارشناسی آموزش ابتدایی کارشناسی ارشد برنامه ریزی درسی آموزگار مقطع ابتدایی استان خراسان رضوی شهرستان خواف Email: hamid_yar@ymail.com
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
دوستان من:
کدهای اضافی کاربر :