خواف شهر میراث های ماندگار
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
     


 

در مورد آثار تاریخی سنجان یا سنگان امروز دونالدویلر مستشرق اروپایی مقاله ای تحت عنوان « آثار تاریخی سنگان » در شماره 11 سال 5 انتشار مجله مهر مقارن سال 1316 و 1317 خورشیدی نوشته که عیناً نقل میگردد : شهر سنجان تقریباً در 140 کیلومتری جنوب تربت حیدریه و نزدیک شهر خرگرد واقع و سر راه یک معبر تاریخی قدیم است که از افغانستان به یزد منتهی می شد .



اصطخری در المسالک و الممالک آنرا جزء یکی از قراء نیشابور نام می برد و حمدالله مستوفی در نزهت القلوب آنرا در ردیف زوزن یکی از شهرهای مهم خراسان می شمرد ولی نویسندگان دیگر درباره آن چیزی ننگاشته وسیاحان اخیر نیز از آن نامی نبرده اند . چه اخیراً عبور از سنجان بر اثر اشتمال این ناحیه بردره های وسیع و تپه های موازی از راههای اطراف منفرد است ،کمتر اتفاق افتاده است . از شرح مسافرت کاپیتان کریستی چنین بر می آید که وی از سنجان که به نام سنگون می خواند عبور کرده است . ریزی هم که در خرگرد تحقیقات مهمی کرده است از آن و ابنیه او نام می برد : در اطراف شهر سنجان آثار قدیم آن که محصور به دیوارهای گلی است باقی است و در مشرق این آثار بناهای قدیمی تر وجود دارد .

از همه این آثار مهمتر دو اتاق است دارای گنبد چهارگوشه که هر دو از حیث ساختمان شبیه یکدیگرودارای وسعت و حجم مساویست .

این دو اتاق از خشت خام ساخته شده و دارای رگه های آجر می باشد . قسمت درونی گنبدها از آجر ساخته شده و روی آجرها دوطبقه خشت به کار رفته است . ظاهراً چند پنجره هم در دیوار آنها کار گذاشته بودند ، طول دیوار داخلی دیوارها ی یکی از این ساختمان ها 35/6 متر است .

از تطبیق این دو بنا با بناهای دیگر شهرهای مجاور و از طرز ساختمان آنها میتوان نتیجه گرفت که در نیمه اول قرن 11 میلادی یعنی 500 تا 550 هجری قمری ساخته شده باشد .

در قسمتی از این بنا کلمه ای که دو حرف اول آن سائیده شده است و ظاهراً « تاج الدین » می باشد بر روی دیوار نوشته شده و با در نظر گرفتن این کلمه و تاریخ بنای این بناها می توان گفت که این دو بنا از آثار ابوالفضل نصربن طاهربن محمد صفاری است که درسیستان حکومت میکرده و از 482 هجری تا 559 هجری در عهد سلطان سنجر سلجوقی می زیسته و از تابعان امین و شجاع وی بوده است .

اما طبق تحقیقی که نگارنده به عمل آورده است احتمالاً مستشرق اروپایی در مورد آثار تاریخی سنگان به اشتباه رفته است زیرا جناب آقای ابراهیم زنگنه ( صاحب کتاب تاریخ رجال شرق خراسان ) در کتابش گفته که : در بازدیدی که من داشته ام به جای 2 گنبد،یک گنبد مدور است که به نام مسجد گنبد معروف است و ابعاد آن 10/7 ×40/6 متر است و کتیبه مسجد گنبد در سمت جنوب داخلی آن بوده است و پیشنماز مسجد مذکور به نام جناب آخوند محمودی که آنرا از حفظ داشت بدین شرح بوده است : « هذا خط الکوفی مع هجره النبویه ثلاثین خمس و خمسمائه » یعنی در سال 535 هجری قمری ساخته شده است .

 

خاک سنگان

 

 

یکی از خصوصیات بارز و عجیب خاک سنگان این است که در برابر بارش برف و باران مقاومت زیادی دارد و ساختمانی که باخشت خام و گل در سنگان ساخته می شود اولین کاهگل آن بواسطه ریزش باران هیچوقت از بین نمی رود و مردم نیز از کاهگل کاری پشت بامهای منازل خود راحت میباشند و نیازی به کاهگل مجدد ندارند .

[ ۱۳۸٩/٩/٢٤ ] [ ۱۱:٠٥ ‎ق.ظ ] [ حمید یاررودی ]
حمید یاررودی
حمید یاررودی کارشناسی آموزش ابتدایی کارشناسی ارشد برنامه ریزی درسی آموزگار مقطع ابتدایی استان خراسان رضوی شهرستان خواف Email: hamid_yar@ymail.com
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
دوستان من:
کدهای اضافی کاربر :